Cukrzyca typu drugiego

Podobne działy: CukrzycaCukrzyca typu pierwszego

CUKRZYCA TYPU DRUGIEGO (insulinoniezależna)

to choroba uwarunkowana głównie środowiskowo (80% przypadków stanowią osoby otyłe) i często genetycznie. Charakteryzuje się opornością na insulinę, względnym niedoborem insuliny oraz hiperglikemią. Częściej występuje u osób dorosłych, szczególnie po 45 i 65 roku życia, ale ostatnio odnotowuje się coraz więcej zachorowań wśród osób młodych (główną przyczyną tego jest zwiększenie się liczby osób otyłych w tej grupie osób).

Spis treści

KLASYCZNE OBJAWY

  • Wzrost pragnienia (2-5 l na dobę)
  • Zwiększona częstość oddawania moczu
  • Wzmożony apetyt
  • Osłabienie i senność
  • Uczucie zmęczenia psychicznego i fizycznego
  • Zaburzenia widzenia
  • Osłabienie odporności ogólnoustrojowej

Uwaga!

Cukrzyca typu 2 to choroba zdradliwa! Rozwija się powoli i często pozostaje niewykryta nawet przez kilka lat dlatego w razie chociaż by najmniejszych podejrzeń, należy wykonać badania poziomu cukru we krwi. Zbyt późne wykrycie cukrzycy może doprowadzić do pojawienia się poważnych, często już nieodwracalnych powikłań (np. uszkodzenia wzroku, czy nerek). Szczególnie narażoną grupą są osoby z nadwagą i otyłością!

Kryteria rozpoznania cukrzycy wg Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) z 2007

Glikemia przygodna≥ 200 mg/dl (11,1 mmol/l)
Glikemia na czczo≥ 126 mg/dl (7,0 mmol/l)
Glikemia po 2h od doustnego podania 75g glukozy≥ 200 mg/dl (11,1 mmol/l)

Pożądane wyniki glikemii dla osoby zdrowej

Glikemia na czczo60-99 mg/dl (3,4-5,5mmol/l)
Glikemia po posiłku (2h po spożyciu)<120 mg/dl (6,7 mmol/l)

LECZENIE

Na leczenie cukrzycy składają się:

1) Redukcja nadwagi lub otyłości w przypadku jej występowania. Osiągnięcie należnej masy ciała sprzyja mniejszemu ryzyku powikłań, obniża poziom cukru we krwi, zwiększa wrażliwość receptorów na insulinę.

2) Zmiana nawyków żywieniowych: zwiększeniu liczby posiłków do minimum 5 w ciągu dnia, rezygnacji z węglowodanów prostych. Więcej szczegółów w dziale Dieta.

3) Stosowanie leków doustnych obniżających poziom cukru we krwi np. metforminy – jeżeli glikemia po posiłkowa nie osiąga zbyt wysokich wartości.

Po przekroczeniu pewnego poziomu cukru we krwi (najczęściej 300 mg/dl) zalecane jest podawanie insuliny lub połączenie leków doustnych i insuliny. Jeżeli glikemia obniży się, wtedy wskazany jest powrót tylko do leków doustnych i rezygnacja z dalszego stosowania insuliny.

4) Regularna aktywność fizyczna – systematyczny umiarkowany wysiłek fizyczny: minimum 30 minut, co najmniej 3-4 razy w tygodniu pomaga zwiększyć wrażliwość tkanek na insulinę oraz sprzyja redukcji nadwagi (więcej w dziale aktywność fizyczna).

5) Kontrola ciśnienia – szczególnie jest to ważne wśród osób otyłych lub z nadwagą. Zarówno nadwaga jak i cukrzyca sprzyjają występowaniu nadciśnienia.

6) Regularne badania pod kątem poziomu cukru we krwi jak również regularne wizyty u lekarza diabetologa.

Dodatkowo w przypadku gdy poziom glukozy  jest niestabilny i w znacznym stopniu przekracza normę, 2 razy w roku lub częściej powinno się wykonywać testy na poziom hemoglobiny glikowanej (test HbA1c).

Głównym celem leczenia cukrzycy jest unormowanie poziomów poszczególnych parametrów tak, by nie stanowiły one zagrożenia dla zdrowia. Chory powinien dążyć do:

  • trwałego obniżenia poziomu glukozy we krwi i jego stabilizacji - aby nie dopuszczać do groźnych dla zdrowia, a nawet życia chorego stanów hiepr i hipo - glikemii.
  • Pożądany poziom glukozy we krwi to:
Na czczo≤110 mg/dl (6,0 mmol/l)
2 h po posiłku≤135 mg/dl (do 7,5 mmol/l)
 
  • unormowania profilu lipidowego w celu zapobiegnięcia chorobom związanym z układem krążenia
Zmniejszenie poziomu "złego cholesterolu" LDL<100 mg/dl (<2,5 mmol/l)
Zmniejszenie poziomu "złego cholesterolu" LDL - w przypadku jednoczesnego występowania chorób układu krążenia<70 mg/dl (<1,9 mmol/l)
Obniżenie poziomy tróglicerydów<150 mg/dl (>1,7 mmol/l)
Obniżeniu cholesterolu całkowitego><175 mg/dl (4,5 mmol/l)
 
  • spadku masy ciała (gdy występuje nadwaga lub otyłość) - dzięki spadkowi masy ciała osiąga się większą skuteczność leczenia i można uniknąć większości powikłań choroby, zalecane jest aby BMI<24,9
  • obniżeniu ciśnienia tętniczego <130/80 mmHg - zmniejsza ryzyko uszkodzenia naczyń krwionośnych, chorób serca, ryzyko niedokrwienia kończyn

Testy na poziom hemoglobiny glikowanej (HbA1c)

Czym są testy HbA1c?

Test na poziom hemoglobiny glikowanej wskazuje ile % glukozy przyłączyło się do białka hemoglobiny znajdującego się w erytrocytach (krwinkach czerwonych). Gdy poziom glukozy u cukrzyka jest na wysokim poziomie, wtedy glukoza, a właściwie jej nadmiar może "przykleić się” (przylgnąć) do białka hemoglobiny. Połączenie hemoglobina – glukoza jest trwałe przez okres około 3-4 miesięcy. Badanie poziomu hemoglobiny glikowanej daje więc obraz jakie były „huśtawki” poziomu glukozy we krwi w tym okresie. Uzyskany wynik procentowy oznacza jaka część białek hemoglobiny w erytrocytach zawierała przyłączone cząstki glukozy.

Jak interpretować uzyskany wynik?

Według Amerykańskiego Towarzystwa Diabetologicznego (ADA – American Diabetes Association), jeżeli uzyskany wynik na hemoglobinę glikowaną jest równy lub mniejszy niż 7 % oznacza to, że poziom cukru we krwi pacjenta utrzymywał się przez ostatnie kilka miesięcy na mniej więcej stałym poziomie, a prowadzone leczenie odbywa się w sposób prawidłowy i zmierza w dobrym kierunku.

Jeżeli jednak wynik jest wyższy niż 7 % - wtedy ryzyko powikłań (sercowo-naczyniowych, niedokrwiennych itd.) znaczenie zwiększa się i oznacza to, że poziom glukozy we krwi pacjenta przez ostatnie kilka miesięcy znacznie się wahał. Powinien być to sygnał dla pacjenta, że obecnie stosowane leczenie nie przynosi pożądanych rezultatów i należy:

- wprowadzić zmiany w swojej diecie: przywiązywać większą uwagę do jakości spożywanego jedzenia a także pilnować regularności pór posiłków, zmniejszyć porcje

- zasięgnąć porady lekarza diabetologa, który ewentualnie zmieni dawkowanie lub leki chorego.

Na czym polega test HbA1c?

Test jest bardzo prosty i trwa kilka sekund. Lekarz pobiera krew od  pacjenta, a następnie oddaje ją do laboratorium, gdzie jest analizowana pod kątem ilości hemoglobiny glikowanej.

POWIKŁANIA

W leczeniu cukrzycy typu drugiego, podobnie jak  w przypadku cukrzycy typu pierwszego bardzo ważna jest samodyscyplina i pilnowanie regularności:

- spożywania posiłków,

- stosowania leków,

- wysiłku fizycznego dziennie

W razie uchybień lub zaniedbań może dojść do poważnych powikłań takich jak:

1) Mikroangiopatie

- retinopatia siatkówki oka - prowadzi do zaburzonego przepływu krwi w naczyniach oka i jego niedotlenienia, co może skończyć się nawet całkowitą utratą wzroku (należy reagować na najmniejsze zmiany widzenia: zamglenia, brak ostrości, a także chodzić co roku na badania dna oka).

- nefropatia cukrzycowa - polega na uszkodzeniu kłębuszków nerkowych, prowadzi do upośledzonej filtracji krwi przez nerki, niewydolności nerek, konieczności stosowania dializ lub nawet przeszczepu (istotna jest tu kontrola ciśnienia krwi - nie powinno ono przekraczać wartości 130/80 mm Hg) oraz obserwacja moczu (objawem zaburzonej pracy nerek jest białkomocz).

- neuropatia – polega głównie na zaburzeniach czucia, objawia się też często kurczem łydek i bólem nóg, zimnymi stopami i rękami. Często objawom tym towarzyszą również: zaburzenia pracy serca, nadmierne pocenie się, impotencja, czy nieprawidłowe oddawanie moczu. Neuropatia spowodowana jest uszkodzeniem nerwów obwodowych – zalecane leczenie u neurologa.

2) Makroangiopatie:

- choroba niedokrwienna serca, miażdżyca kończyn dolnych

- zespół stopy cukrzycowej (często kończący się amputacją stopy) – dlatego bardzo ważna jest szczególna dbałość o higienę stóp i regularna kontrola: ogląd paznokci, otarć, pęcherzy itd.

- zaburzenia gospodarki lipidowej: podwyższony poziom trójglicerydów, "złego" cholesterolu LDL oraz obniżony poziom „dobrego” cholesterolu HDL. Zaburzenia te, jak również często podwyższone ciśnienie kwi i otyłość u cukrzyków, sprzyjają większemu ryzyku występowania miażdżycy oraz chorób układu krążenia (dlatego dieta dla cukrzyków powinna być jednocześnie dietą o działaniu prewencyjnym w chorobach sercowo-naczyniowych).

DIETA

Aby artykuł na temat diety w cukrzycy typu 2 był dla Państwa w pełni zrozumiały, zacznę od zdefiniowania podstawowego pojęcia, które jest bardzo istotne podczas doboru odpowiednich produktów oraz które, każdy cukrzyk powinien dobrze znać, aby móc komponować w prawidłowy sposób swoją dietę.

INDEKS GLIKEMICZNY

Czym jest indeks glikemiczny?

Indeks glikemiczny (ang. glycemic index, IG) - określa wzrost poziomu glukozy we krwi, po spożyciu danego produktu/posiłku, przy czym wzrost ten następuje tylko po spożyciu produktów węglowodanowych lub posiłków zawierających węglowodany (np. makaronu, ziemniaków, chleba, pierogów, słodyczy itd.).

Dzięki znajomości IG danych produktów/potraw osoby z cukrzycą wiedzą, które produkty wybierać tak, aby wywoływać jak najmniejszy wzrost stężenia poziomu we krwi (produkty o niskim IG) i zmniejszyć wahania i nagłe skoki poziomu glukozy we krwi. Produkty według indeksu glikemicznego możemy podzielić na:

Od czego zależy IG produktów/potraw?

1.Od zawartości skrobi w produkcie i jej rodzaju.

Skrobia składa się głównie z 2 frakcji: amylozy i amylopektyny, przy czym amyloza jest wolniej i trudniej trawiona przez co produkty zawierające więcej amylozy w porównaniu do amylopektyny charakteryzują się niższym indeksem glikemicznym.

Na przykład skrobia kukurydziana prawie w 100 % składa się z amylopektyny, a zawiera bardzo mało amylozy przez co charakteryzuje się jednym z najwyższych indeksów glikemicznych (blisko 100). Skrobia tego typu powszechnie jest używana do produkcji budyniów, kremów, majonezów, sosów, zup itd. Wysokim indeksem glikemicznym charakteryzuje się również skrobia ziemniaczana i pszenna, które służą jako zagęstniki do wielu produktów. Z tego względu najlepiej jest wybierać produkty jak w najmniejszym stopniu przetworzone i czytać skład produktów.

Poniżej w tabeli przedstawiono produkty, które ze względu za niski stosunek amylozy do amylopektyny charakteryzują się wysokim indeksem glikemicznym oraz ich "zdrowsze" zamienniki, o znacznie niższym indeksie glikemicznym.
Produkty o wysokim IGZdrowsze zamienniki - o niższym IG
Makaron zwykły, z oczyszczonej mąkiMakaron z pszenicy durum lub semoliny, makaron pełnoziarnisty
Ryż białyRyż paraboliczny lub dziki
Kasza jaglana, kasza mannaKasza gryczana, jęczmienna perłowa
Płatki kukurydziane, gotowe mieszanki muesli, płatki w polewachOtręby i płatki pszenne, żytnie
Chleb biały, kajzerki, bagietkiChleb pełnoziarnisty, pumpernikiel, razowiec

2. Od zawartości błonnika w produkcie, czyli od zawartości włókien roślinnych, które nie są rozkładane przez enzymy trawienne w przewodzie pokarmowym człowieka.

Błonnik opóźnia przemianę węglowodanów jak również wpływa na wydzielanie insuliny przez co stabilizuje poziom glukozy we krwi (ogranicza jej gwałtowne wyrzuty do krwi). Dodatkowo udowodniono, że błonnik wiąże nadmiar cholesterolu we krwi w specjalne struktury żelowe, przez co ułatwia jego wydalanie. Wpływa więc również korzystnie na gospodarkę lipidową. Poza tym błonnik daje uczucie "sytości" przez co ogranicza uczucie głodu, co ma istotne znaczenie przy często pożądanej w cukrzycy redukcji masy ciała.

3. Od zawartości cukrów prostych zawartych w produkcie (są one natychmiast przyswajane i uwalniane do krwi przez co wywołują największy i najszybszy wzrost glukozy we krwi).

Dużo cukrów prostych zawierają m.in.: dojrzałe owoce, miód, dżem, soki owocowe, słodkie napoje, lody, ciasta, ciastka i inne słodycze - takich produktów cukrzyk powinien się wystrzegać.

4. Od stopnia przetwarzania produktów Uważa się, że im produkt jest mniej przetworzony tym ma niższy indeks glikemiczny np. płatki owsiane naturalne mają niższy indeks glikemiczny, niż płatki owsiane błyskawicznie (w produkcji których wykorzystano więcej zabiegów technologicznych). Dodatkowo produkty przetworzone często zawierają dużo cukru i skrobi o wysokim IG. Produkty o większym stopniu rozdrobnienia również mają wyższy indeks glikemiczny, przykładem mogą być tu ziemniaki pure, które mają bardzo wysoki indeks glikemiczny (IG=90), w porównaniu do ziemniaków w całości, ugotowanych w mundurkach, których IG=65.

5. Od składu posiłku Produkty węglowodanowe takie jak chleb, czy ziemniaki powinny być spożywane z produktami będącymi źródłami białka i tłuszczy np. chleb z szynką, sałatą i pomidorem, a ziemniaki z surówką i kotletem – nigdy samodzielnie! Obecność innych produktów niż węglowodanowe w posiłku obniża jego IG.

6. Od stopnia dojrzałości warzyw i owoców Im owoc/warzywo dojrzalsze, tym więcej cukrów prostych zawiera, przez co ma wyższy IG.

7. Od czasu obróbki kulinarnej Im dłużej trwa np. gotowanie, czy smażenie danego produktu - tym wyższy jest jego indeks glikemiczny. Z tego względu należy unikać produktów rozgotowanych i starać się maksymalnie skracać czas obróbki cieplnej. Preferowane są produkty  „al dente”, czyli lekko twardawe.

Dlaczego spożywanie produktów z wysokim indeksem jest niebezpieczne?

Częste spożywanie produktów o wysokim IG jest w przypadku cukrzyka bardzo niebezpieczne. Gwałtowne wahania poziomu glukozy we krwi mogą powodować takie skutki zdrowotne jak:

  • Uszkodzenie naczyń krwionośnych.
  • Wzrost krzepliwości krwi – staje się ona zbyt gęsta, przez co dopływa zbyt wolno do poszczególnych narządów. Grozi uszkodzeniem narządów.
  • Nasilenie oporności tkanek na insulinę, czyli zmniejszenie ich wrażliwości na ten hormon.
  • Otyłość.

Poniżej w tabeli przedstawiono produkty węglowodanowe wraz z ich orientacyjną wartością indeksu glikemicznego. Produkty mięsne, nabiał oraz ryby zostały pominięte ze względu na to, że wartość IG tych produktów jest bliska 0.

Lista produktów węglowodanowych o niskich, średnich i wysokich indeksach glikemicznych wg. tabel Montignaca.

Legenda:

  • Kolor pomarańczowy - produkty zakazane
  • Kolor żółty - produkty dozwolone w umiarkowanych ilościach
  • Kolor zielony - produkty polecane w dużych ilościach

Produkty zbożowe: chleby, makarony, kasze, płatki śniadaniowe

Produkty o niskim IG ≤55

Nazwa produktuWartość IG
chleb pumpernikiel40
kasza gryczana, ugotowana54
chleb żytni na zakwasie55
makaron razowy50
otręby owsiane55
ryż brązowy, długoziarnisty55

Produkty o średnim IG (55-69)

Nazwa produktuWartość IG
chleb żytni pełnoziarnisty 58
chrupki kukurydziane63
kasza manna58
kasza kus kus 65
ryż basmati60
ryż biały (tradycyjny)70
chrupki kukurydziane63
ryż długoziarnisty gotowany56
kasza jaglana, ugotowana71

Produkty o wysokim IG ≥70

Nazwa produktuWartość IG
chleb biały, pszenny85
chrupki pszenne70
kasza jaglana, ugotowana71
płatki kukurydziane84
chipsy90
pieczywo francuskie95
płatki owsiane - błyskawiczne85

Słodycze i orzechy:

Produkty o niskim IG ≤55

Nazwa produktuWartość IG
biszkopty46
czekolada biała44
czekolada gorzka22
czekolada mleczna49
fruktoza19
orzechy włoskie, laskowe15
orzeszki ziemne, solone, prażone20
baton Twix44
budyń43

Produkty o średnim IG (55-69)

Nazwa produktuWartość IG
baton Mars65
cukier (sacharoza)68
herbatniki57
lody z pełnego mleka61

Produkty o wysokim IG ≥70

Nazwa produktuWartość IG
glukoza100
miód87
tort śmietanowy87
wafle waniliowe77

Warzywa i ziemniaki

Produkty o niskim IG ≤55

Nazwa produktuWartość IG
fasola biała ugotowana33
groszek zielony45
kukurydza słodka53
marchewka surowa30
cebula15
cukinia15
cykoria15
czosnek30
fasola z puszki40
kiszona kapusta15
koper15
korniszony (bez cukru)15
warzywa zielonolistne15
bakłażan20
ogórek15
oliwki15
papryka (czerwona, zielona, żółta)15

Produkty o średnim IG (55-69)

Nazwa produktuWartość IG
buraki gotowane65
groszek zielony z puszki61
kukurydza z puszki55
bataty - słodkie kartofle50
kukurydza słodka53
ziemniaki w mundurkach65

Produkty o wysokim IG ≥70

Nazwa produktuWartość IG
fasola szparagowa ugotowana71
marchew gotowana80
bób gotowany80
ziemniaki gotowane w całości 70
ziemniaki pieczone85
ziemniaki puree90
ziemniaki zasmażane95

Owoce świeże, suszone oraz przetwory

Produkty o niskim IG ≤55

Nazwa produktuWartość IG
maliny25
mandarynki30
mango55
maniok55
marakuja30
brzoskwinie29
gruszki42
jabłka38
jabłka suszone29
jabłka38
śliwki30
truskawki40
winogrona46
pomarańcza44
wiśnie25
winogrono (zielone i czerwone)45
dżem niskosłodzony30

Produkty o średnim IG (55-69)

Nazwa produktuWartość IG
rodzynki64
ananas59
banan59
dżem z cukrem65

Produkty o wysokim IG ≥70

Nazwa produktuWartość IG
arbuz75
banan dojrzały72
daktyle suszone103

Napoje

Produkty o niskim IG ≤55

Nazwa produktuWartość IG
sok ananasowy46
sok grejpfrutowy48
sok jabłkowy40
sok pomarańczowy40
sok pomidorowy bez cukru38
sok z marchwi świeży43
herbata bez cukru0
kawa bez cukru0

Produkty o średnim IG (55-69)

Nazwa produktuWartość IG
Coca Cola63
Fanta68

Produkty o wysokim IG ≥70

Nazwa produktuWartość IG
sok winogronowy70

ZASADY DIETY W CUKRZYCY TYPU 2

Opis diety zacznę od przypomnienia 2 kluczowych zasad obowiązujących w tego typu diecie:

I. Regularność:

- stałe pory spożywania posiłków

- minimum 4 małe posiłki w ciągu dobry: 1 śniadanie, drugie śniadanie, obiad (dwudaniowy), ewentualnie lekka kolacja

II. W razie występowania nadwagi lub otyłości - stopniowa utrata masy ciała (obniżenie kaloryczności posiłków o ok 500 – 1000 kcal dziennie):

- zmniejszenie ryzyka powikłań - w tym zachorowania na choroby sercowo-naczyniowe

- obniżenie ciśnienia tętniczego - mniejsze ryzyko uszkodzenia nerek, problemów sercowo-naczyniowych

- mniejsza oporność tkankowa na insulinę - zmniejszenie dawek leków/insuliny

- większa skuteczność leków

PODAŻ POSZCZEGÓLNYCH SKŁADNIKÓW W DIECIE

Białko

  •  Energia z białek zarówno wg Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego (PTD) jak i Towarzystwa Amerykańskiego (ADA) powinna wynosić ok. 15-20 % energii z pożywienia. Udział ten dla cukrzyków jest większy niż dla populacji ogólnej (10-15%) ze względu na częściową redukcję podaży węglowodanów.

Pomimo, że czerwone mięso jest dobrym źródłem białka powinno się je ograniczyć ze względu na to, że powoduje wzrost stężenia homocysteiny we krwi, co może szkodliwie oddziaływać na nerki.

Jakie produkty powinny być głównym źródłem białka w diecie? I czy należy całkowicie wyeliminować czerwone mięso z diety?

Źródłem białka w diecie cukrzyka powinny być  przede wszystkim: ryby, drób, chudy nabiał, nasiona roślin strączkowych (fasola,soja, groch). Mięso czerwone nie powinno być jednak całkowicie wyeliminowane z diety (jest najbogatszym źródłem żelaza), może być spożywane 1-2 razy w tygodniu. Ważne by były to raczej chude mięsa, o niskiej zawartości tłuszczu jak np.: polędwica wołowa, sznycel cielęcy, mięso z królika, czy schab wieprzowy.

Dlaczego tłuste mięsa są uważane za "niezdrowe"?

Tłuszcz mięsny jest bogatym źródłem kwasów nasyconych, których nadmiar w diecie zwiększa ryzyko miażdżycy. Bogatym źródłem kwasów nasyconych są tłuste mięsa takie jak: golonka, mięso kaczki, gęsi, udziec barani, żeberka, boczek oraz wędliny takie jak: pasztety, salcesony, parówki, szynka z widocznym tłuszczem, kiełbasy, kabanosy. Wędliny te należy ograniczyć w diecie również ze względu na to, że są bogatym źródłem soli, której nadmiar w diecie sprzyja nadciśnieniu oraz konserwantów m.ni. azotanów, które wg. badań szwedzkich  naukowców z Karolinska Institutet, wykazują działanie rakotwórcze (spożywanie regularnie około 30 gramów peklowanej wędliny dziennie - 2-4 plasterki, zwiększa ryzyko nowotworu żołądka o około 33 %).

Jakie mięso wobec tego jest wskazane?

Wskazane są chude wędliny takie jak: wysokiej jakości szynki drobiowe lub chude wieprzowe, a najlepiej mięsa pieczone samodzielnie i wykorzystywane jako wędlina np. pieczony schab wieprzowy, czy indyk (nie zawierają konserwantów,a można je znacznie dłużej przechowywać niż zwykłą wędlinę).

Na zawartość tłuszczu w mięsie znaczny wpływ ma również sposób przyrządzenia go. Najwięcej tłuszczu mają mięsa smażone, duszone lub pieczone z dodatkiem tłuszczu, a najmniej mięsa pieczone w rękawie foliowym, smażone na patelni bez tłuszczu, czy przyrządzane na grillu elektrycznym.

  • Wykazano, że umiarkowana hiperglikemia w cukrzycy może zwiększać tempo metabolizmu białek, co może z kolei wpływać na jego zwiększone zapotrzebowanie wśród chorych (stąd zalecana wartość wynosi 15-20% zamiast 10-15%).
  • Istotne jest by łączyć produkty białkowe z węglowodanami przez co uzyskuje się niższe wartości glikemii po posiłkowej, a tym samym niższe ryzyko powikłań spowodowanymi dużymi wahaniami glukozy.
  • Dieta bogatobiałkowa i ubogowęglowodanowa wpływa korzystnie na zmniejszenie masy ciała i wyrównanie glikemii, co jest szczególnie korzystne dla osób chorych na cukrzycę.
  • W przypadku chorych na nefropatię cukrzycową zawartość białka zazwyczaj musi ulec zmniejszeniu, w zależności od ciężkości choroby.

Tłuszcze

  •  Energia z tłuszczu w cukrzycy typu 2 powinna być zwiększona kosztem węglowodanów. Udowodniono, że zastąpienie węglowodanów częściowo tłuszczami jednonienasyconymi (głównym ich źródłem jest oliwa z oliwek) zmniejsza poposiłkowe stężenie glukozy i triacylogliceroli we krwi. Według zaleceń ADA i PTD zapotrzebowanie cukrzyka na tłuszcz powinno wynosić około 30-35 % energii, czyli nieco więcej niż przy zwyczajowej diecie (20-35 %).
  • Ważniejsze od ilości jest jednak rodzaj spożywanego tłuszczu. Według zaleceń PTD z 2007:

Kwasy nasycone powinny stanowić nie więcej niż 10 % energii z tłuszczów, a w przypadku gdy chory ma podwyższony poziom: ciśnienia tętniczego, trójglicerydów lub cholesterolu we krwi – nie więcej niż 7%. Więcej na temat kwasów nasyconych w dziale Dlaczego tłuste mięsa są uważane za "niezdrowe"?

Kwasy jednonienasycone powinny stanowić około 10-15% energii, a w przypadku zaburzeń takich jak podwyższone ciśnienie tętnicze lub podwyższony poziom cholesterolu, wartość ta może wynieść nawet 15-20 %. Kwasy jednonienasycone obniżają poziom "złego" cholesterolu LDL we krwi. Dobrym źródłem tych kwasów są oleje: oliwa z oliwek, olej rzepakowy, orzechy laskowe, olej sezamowy.

Kwasy wielonienasycone powinny stanowić 6-10 % energii z pożywienia, czyli tyle ile jest w zwyczajowej diecie. Tu również ważna jest jakość tłuszczów tego typu. Wyróżniamy 2 grupy tłuszczów WNKT: omega 3 do których należą: kwas alfa-linolenowy, oraz kwasy eikozapentaenowy oraz dokozaheksaenowy oraz kwasy z grupy omega 6: kwas arachidonowy, linolowy i gamma-linolenowy.

Z żywieniowego punktu widzenia w diecie cukrzyka w szczególności nie powinno zabraknąć tłuszczów z grupy omega 3 - ze względu na obniżenie ryzyka chorób układu krążenia na które cukrzyk jest szczególnie narażony.

Dlaczego tak istotne są proporcje kwasów omega6 do omega 3 w diecie cukrzyka?

Istotne jest aby proporcje w diecie między kwasami omega 6/omega3 wynosiła ok 4-5:1. W zwyczajowej diecie Polaków proporcja ta wynosi niestety ok 20:1 lub więcej, co wiąże się ze znacznym przekroczeniem ilości kwasów omega 6 w diecie, przy równocześnie zbyt małej podaży kwasów omega 3.

Nadmiar kwasów omega 6 zwiększa ryzyko powstawania zakrzepów krwi, jak również osłabia układ odpornościowy i sprzyja stanom zapalnym m.in. w naczyniach krwionośnych. Udział kwasów omega 3 można zwiększyć przede wszystkim poprzez spożywanie kilka razy w tygodniu  tłustych ryb morskich np.: makreli, łososi , tuńczyka, halibuta, łososia itd.

Źródłem kwasów omega 3 jest też olej lniany i orzechy włoskie. W społeczeństwie polskim nie ma zwyczaju spożywania tłustych ryb morskich co tydzień lub 2 razy w tygodniu (a tyle powinniśmy ich spożywać by pokryć zapotrzebowanie na kwasy omega 3), dlatego można się wspomóc suplementami diety zawierającymi omega 3 (oleje rybie w kapsułkach) lub też starać się dodawać łyżkę oleju lnianego np., do twarożku, czy sałatki.

Kwasy nienasycone trans - "izomery trans" -  działają podobnie jak kwasy nasycone zwiększając poziom „złego” cholesterolu w diecie, a dodatkowo obniżają także poziom „dobrego” cholesterolu HDL. Bogatym źródłem izomerów trans są produkty zawierające częściowo uwodornione oleje roślinne np. krakersy, kotlety w panierce, paluszki rybne, ciastka francuskie, dania typu fast-food (smażone na głębokim oleju). Produktów tych powinno się unikać.

Stanole i sterole roślinne - badania wykazały, że przyjmowanie 2 g stanoli i steroli roślinnych dziennie wpływa na obniżenie poziomu cholesterolu całkowitego oraz cholesterolu LDL. Ich źródłem są suplementy diety bądź margaryny wzbogacone w te składniki np. typu Benecol.

Czego osoba chorująca na cukrzycę typu drugiego powinna się wystrzegać (ze względu na rodzaj tłuszczu)? Należy ograniczyć podaż tłuszczów pochodzących z:

  • Dań gotowych (kwasy nasycone, izomery trans)
  • Wędlin w szczególności: kiełbas, pasztetów, kabanosów itd. (kwasy nasycone)
  • Tłustych mięs: wieprzowinie, baranina, kaczki, gęsi itd. (kwasy nasycone)
  • Tłustych serów żółtych, mleka> 2%, śmietany (kwasy nasycone)
  • Sosów np. majonezów (kwasy nasycone)
  • Ciast francuskich i innych wyrobów cukierniczych (głównie izomery typu trans)
  • Deserów na bazie śmietany (kwasy nasycone, izomery trans)

Propozycje "zdrowszych" zamienników zakazanych produktów

dania gotowe → dania przygotowane samodzielnie

tłuste wędliny → chuda szynka drobiowa, własnoręcznie upieczone mięso np. indyk, kurczak stosowane jako wędlina

Tłuste sery żółte → chude sery twarogowe, ewentualnie ser kozi

Majonez → sosy przyrządzane na bazie jogurtu np. czosnkowy, paprykowy, pomidorowy

Ciasta i ciastka francuskie → kawałek babki drożdżowej lub innych ciast drożdżowych (najlepiej lekko czerstwych), od czasu do czasu, ciastka przeznaczone dla cukrzyków

Desery na bazie śmietany – desery na bazie jogurtu

Węglowodany

Wartość energetyczna z węglowodanów powinna być zmniejszona w przypadku cukrzyków do - wg PTD 45-55 % energii oraz 45-65 % energii - wg ADA. Osobiście uważam, że wartości zalecane przez PTD są bardziej odpowiednie. Istotny jest przy tym również rodzaj spożywanych węglowodanów.

Ze względu na szybkość trawienia i wchłaniania się wyróżnić można:

Węglowodany szybko  wchłaniające się

Ich źródłem są różnego rodzaje ciastka, batoniki, czekolada, miód, soki owocowe, słodkie napoje, bułki słodkie, pączki, niektóre owoce, biały chleb, rozgotowany biały ryż, czy rozgotowany makaron. Tych produktów cukrzyk powinien się wystrzegać gdyż sprzyjają one wahaniom glukozy we krwi. Zawierają w składzie głównie cukry proste jak glukoza i dwucukry, przez co od razu po spożyciu są przyswajana przez organizm i szybko powodują duży wzrost poziomu cukru we krwi.

Węglowodany wolno wchłaniające się, tzw. złożone

Ich źródłem są grube kasze np. pęczak, jęczmienna, gryczana, otręby pszenne, wieloziarniste, ciemne pieczywo, ryż paraboliczny, ryż dziki, makarony ugotowane "al dente", w szczególności z pszenicy durum – tego typu węglowodany są wskazane w diecie cukrzyka w umiarkowanych ilościach. Zawierają wielocukry, czyli cząsteczki, które aby mogły ulec przyswojeniu muszą być najpierw rozłożone przez enzymy trawienne na cukry proste (jedno, dwucukry). Dzięki temu wywołują powolny i stopniowy wzrost glukozy we krwi.

Ze względu na niską wartość indeksu glikemicznego polecane są takie produkty węglowodanowe jak:

- większość owoców poza: bananami, mango, melonem,ananasem i brzoskwiniami i innymi owocami z puszki, arbuzem, owocami bardzo dojrzałymi

- większość warzyw i roślin strączkowym poza groszkiem konserwowym, bobem gotowanym

- ryż paraboliczny, ryż brązowy, dziki

- makaron z semoliny lub pszenicy durum ugotowany "al dente"

- chleb typu pumpernikiel

Ze względu na wysoką lub umiarkowanie wysoką wartość IG przeciwwskazane są takie produkty węglowodanowe jak:

- pieczywo cukiernicze (pączki, ciastka francuskie, słodkie bułki itd.), chleb pszenny i bułki

- słodkie napoje - ziemniaki pure, pieczone, frytki, chipsy ziemniaczane

- rodzynki, daktyle, miód

- popcorn, chipsy

- płatki ryżowe, płatki kukurydziane, wszelkie płatki słodzone

- długo gotowana marchewka, buraczki gotowane, groszek zielony konserwowy

- herbatniki z cukrem,

- makaron zwykły, z mąki ryżowej

- dżemy i przetwory

- ketchup (duża zawartość cukru)

Więcej na temat indeksów glikemicznych – Indeks Glikemiczny

Uwaga!

Podczas leczenia cukrzycy nie są zalecane diety o bardzo małej ilości węglowodanów - poniżej 130 g/dobę. Po pierwsze dlatego, że łatwo mogą one doprowadzać do stanów hipoglikemii, a po drugie jest to ilość niewystarczająca do prawidłowej pracy mózgu.

BŁONNIK

Stanowi bardzo istotny składnik w diecie osób chorych na cukrzycę.

Czym jest błonnik?

Błonnik należy do węglowodanów, jednak organizm ludzki nie trawi go w przewodzie pokarmowym. W jego skład wchodzą frakcje rozpuszczalne, wpływające głównie na obniżenie poziomu cholesterolu i frakcje nierozpuszczalne - wpływające dodatnio na pracę jelit i trawienie. Produkty bogate w  błonnik zwiększają uczucie sytości oraz przyspieszają perystaltykę przewodu pokarmowego i przeciwdziałają zaparciom. Dodatkowo frakcja rozpuszczalne błonnika (głównie pektyny) tworzą na ścianach jelita charakterystyczną, galaretowatą otoczkę, która sprawia, że cukry są znacznie dłużej wchłaniane z przewodu pokarmowego. Błonnik wydłuża czas wchłaniania węglowodanów z przewodu pokarmowego - dzięki temu tempo uwalniana glukozy do krwi zachodzi wolniej co jest bardzo korzystne dla chorych z cukrzycą. Rozpuszczalna frakcja błonnika wpływa również na obniżenie przyswajania cholesterolu z posiłków, co wiąże się  ze zmniejszonym ryzykiem powikłań na tle sercowo-naczyniowym. Dodatkowo błonnik zmniejsza uczucie głodu co jest pomocne przy odchudzaniu się.

Bogatymi źródłami błonnika w diecie są: otręby i płatki owsiane, warzywa strączkowe (fasola, soja, groch), pieczywo razowe z mąki z pełnego przemiału,grube kasze, ciemny ryż, większość warzyw np.: marchew, papryka, brokuły, kapusta, szpinak, owoce, szczególnie drobnopestkowe jak: maliny, porzeczki, truskawki, przy czym w frakcję rozpuszczalną bogate są przede wszystkim warzywa i owoce.

OWOCE I WARZYWA – zalecenia dla cukrzyków

  • Owoce

Powinny być spożywane w ilości 2-3 porcji dziennie. W zależności od sezonu mogą to być jabłka, brzoskwinie, gruszki. W przypadku drobnych owoców jak np. truskawki, 1 duży owoc równa się połowie szklanki drobnych owoców. Jeżeli nie przepadasz za owocami lub pragniesz urozmaicenia zmiksuj owoce i zrób sobie pyszny koktajl owocowy na bazie jogurtu.

  • Warzywa

Zapoznaj się z przepisami na różnego rodzaju sałatki i surówki. W diecie cukrzyka powinno być spożywane codziennie dużo warzyw dlatego warto jest nauczyć się je przyrządzać w różnorodnych formach (jako gotowane, surówki, sałatki, zapiekanki itd.)

Ustanów sobie zasadę, że do każdej zjedzonej porcji chleba/makaronu/kaszy/ryżu, będziesz jeść  miseczkę warzyw np.: w postaci surówki, sałatki, czy surowych pokrojonych warzyw.

ŚRODKI SŁODZĄCE

Na rynku pojawia się wiele substancji słodzących: półsyntetycznych, syntetycznych, naturalnych, kalorycznych i niekalorycznych. Ze względu na nie do końca poznany wpływ na zdrowie większości z nich, powinny być one spożywane w umiarkowanych ilościach. Wyróżnić można środki słodzące takie jak:

Fruktoza - jest niewskazana dla cukrzyków ze względu na to, że działa niekorzystnie na poziom złego cholesterolu - zwiększając go. Nie dotyczy to fruktozy naturalnie zawartej w owocach.

Aspartam – to najpopularniejszy słodzik. Jego niekorzystny wpływ na organizm nie został  potwierdzony jednak istnieje wiele kontrowersji na jego temat. Ze względu na to, że aspartam to "czysta chemia" lepiej by osoby chore na cukrzycę stosowały go sporadycznie lub w ogóle.

Sukraloza – jest sześćset razy słodsza od zwykłego cukru. Jest bardziej odporna na wysokie temperatury niż aspartam (może być stosowana np. w wyrobach piekarniczych) jednak podobnie jak on jest rozkładana w organizmie do związków chemicznych, które w dużych ilościach są szkodliwe.

Ekstrakt z liści stewii - to naturalny słodzik otrzymywany z rośliny o wyjątkowo słodkich liściach. Jest to jeden z nielicznych naturalnych słodzików. Stewia nie podnosi poziomu cukru we krwi, dzięki czemu może być swobodnie stosowana przez cukrzyków. Dodatkowo ma 0 kalorii i nie powoduje próchnicy zębów. Jej dodatkowymi atutami są: działanie hipoglikemizujące oraz właściwości do obnizania ciśnienia krwi. Wadą, tego słodzika jest mało intensywny, przez niektórych uważany za "zbyt słaby" słodki smak. Polecam!

ALKOHOL

Alkohol jest przeciwwskazany zarówno wśród osób chorych na cukrzyce typu pierwszego jak i drugiego. Wg zaleceń dopuszczalne jest nie więcej niż 20g alkoholu /dobę dla kobiet i 30g dla mężczyzn. 20 gramów to 1 piwo pół litrowe lub 200 ml wina lub 50 ml wódki. Ważne by nie przekraczać tej ilości ze względu na to, że picie alkoholu znacznie obniża poziom cukru we krwi co może doprowadzić do niebezpiecznej hipoglikemii. Wskazówki dla cukrzyków pijących alkohol:

  •  Bezwzględnie nie należy przekroczyć maksymalnej dopuszczalnej ilości alkoholu ze względu na ryzyko hipoglikemii i groznych, a nawet śmiertelnych powikłań. Znajomi mogą nie dostrzegać dziwnych objawów hipoglikemii jak: senność, zawroty głowy, brak równowagi, zaburzona orientacja w terenie, niewyraźna mowa, przez co chory zamiast być odwiezionym na pogotowie zostanie pozostawiony bez pomocy i uznany za "pijanego". Przed piciem chory powinien powiedzieć w towarzystwie o możliwych niebezpiecznych skutkach picia przez niego alkoholu.
  • Chory powinien unikać mocnego alkoholu, wybierać alkohol słabszy np. piwo lub wino i dodatkowo rozcieńczać je słodkim sokiem
  • Przed i po piciu chory musi zjeść przekąskę węglowodanową. W razie słabego samopoczucia bezwzględnie przerwać picie, zjeść produkt węglowodanowy i zmierzyć cukier
  • Jeżeli chory bierze leki lub insulinę możliwe, że po piciu będzie potrzebował mniejszej dawki leku. Lepiej wziąć połowę dawki, zmierzyć cukier i w razie potrzeby uzupełnić dawkę.
  • Chory bezwzględnie nie może pójść spać po wypitym alkoholu bez pożycia uprzednio posiłku zawierającego węglowodany
  • Alkohol to źródło kalorii. Jeżeli występuje otyłość lub nadwaga nie powinno się w ogóle pić alkoholu.
  • Jeżeli chory ma zaburzony profil lipidowy pod względem podwyższonego poziomu triglicerydów alkohol jest dla niego całkowicie zabroniony, gdyż działa bezpośrednio na wzrost poziomu triglicerydów.

NAPOJE

Dla chorych na cukrzycę polecane są:

  • woda mineralna
  • herbata bez cukru, herbatki owocowe, napary z ziół
  • soki owocowe rozcieńczone pół na pół z wodą

Ze względu na wysoka zawartość cukru zabronione są wszelkie napoje, nektary i czyste soki.

SPOSÓB PRZYGOTOWANIA POSIŁKÓW

Ze względu na fakt, że otyłość i nadwaga w znacznej mierze przyczyniają się do występowania większości powikłań cukrzycy jak i do nasilenia samej choroby zalecane są techniki kulinarne, dzięki którym można przyrządzić posiłki bez tłuszczu. Polecane są:

- gotowanie w wodzie (przydatne w przypadku zup, warzyw itd.)

- pieczenie bez dodatku tłuszczu np.: w naczyniu żaroodpornym, rękawie foliowym

- grillowanie mięs bez tłuszczu (na domowych grillach elektrycznych) - przydatne w przypadku przygotowania mniejszych porcji mięsa, ryb

- smażenie na patelniach bez tłuszczu

- gotowanie na parze (dobre w przypadku warzyw, ryb)

Tradycyjne smażenie na oleju oraz pieczenie w formie wysmarowanej tłuszczem znacznie zwiększa kaloryczność potraw, jak również sprawia, że dostarczamy za dużo tłuszczu w diecie.

Dodatkowo z tłuszczu poddanego wysokiej temperaturze tworzą się szkodliwe związki, które mogą powodować wzdęcia, bóle brzucha, uczucie ociężałości. Dla osób, które chcą szybko przyrządzić sobie zdrowe i niskokaloryczne potrawy polecam mini piekarniki z termoobiegiem lub patelnie do smażenia bez tłuszczu  (do przyrządzania mięs) oraz garnki do gotowania na parze gdyż warzywa poddane parze wodnej zachowują więcej wartości odżywczych niż warzywa gotowane. Urządzenia te są coraz bardziej przystępne cenowo a ich zakup służy na kilka lat.

Makaron, ryż, ziemniaki, kasze i warzywa gotujemy do lekko twardej konsystencji (al dente). Unikamy rozgotowywania gdyż znacznie wpływa na wzrost IG!

AKTYWNOŚĆ FIZYCZNA

Aktywność fizyczna jest bardzo pożądana przy cukrzycy typu drugiego w szczególności dlatego, że większość chorych jest otyłych. Należy jednak:

  • Zjeść posiłek węglowodanowy przed wysiłkiem
  • Zawsze po powrocie z aerobiku, biegania, czy pływania coś zjeść
  • Zawsze należy mieć przy sobie coś słodkiego, co szybko zwiększy poziom cukru we krwi (coca cola, cukierek, czekoladka). W razie słabego samopoczucia należy  zaprzestać wysiłku i zjeść szybko słodkiego cukierka lub wypić kilka łyków słodkiego napoju
  • W przypadku brania insuliny lub innych leków w sprawie planowanego wysiłku fizycznego należy skonsultować się z lekarzem

Nie wolno:

  • Uprawiać wysiłku na czczo
  • Kłaść się spać po wysiłku (chyba że wcześniej zjadło się kolację zawierająca węglowodany)
  • Spożywać leków zaraz po wysiłku

Istotne jest aby wysiłek trwało co najmniej 30 minut, krótkie nagłe "zrywy" czy sprinterskie biegi nie przyniosą oczekiwanych rezultatów. Przed wysiłkiem wskazana jest 5-10 minutowa rozgrzewka polegająca głównie na rozciągnięciu poszczególnych mięśni. Po wysiłku natomiast dobrze jest ponownie się rozciągnąć a następnie rozluźnić mięśnie. Dzięki tym zabiegom zwiększy się także ogólny czas ćwiczeń. Jak już wspomniano w dziale Aktywność fizyczna przy cukrzycy typu pierwszego regularny, trwający co najmniej 30 minut wysiłek fizyczny zwiększa wrażliwość tkanek na insulinę i obniża poziom cukru we krwi. Dlatego jeżeli stosowane są jakieś leki często okazuje się, że po wysiłku fizycznym możemy zmniejszyć ich dawkę ze względu na niższy poziom cukru we krwi. Chory powinien o tym pamiętać aby nie doszło do stanu hipoglikemii po podaniu leku i wcześniejszym wysiłku fizycznym. Dodatkową korzyścią przy uprawianiu sportu to:

- poprawa krążenia i mniejsze ryzyko występowania chorób sercowo-naczyniowych

- poprawa profilu lipidowego (mniejsze ryzyko miażdżycy)

- obniżenie ciśnienia tętniczego

- zmniejszenie masy ciała

- poprawa sylwetki, wyglądu i ogólnego samopoczucia.

Na początku uprawiania danego sportu np. pływania, dobrze jest mierzyć sobie stężenie cukru we krwi przed i po wysiłku. Dzięki temu chory zapozna się z tym jak poszczególne typy wysiłku oraz ich czas i intensywność, wpływają na poziom cukru we krwi. Będzie to pomocne przy ustaleniu jakie ilości produktów węglowodanowych powinien spożywać przed i po uprawianiu danego rodzaju sportu.

PRZYKŁADOWY JADŁOSPIS 1-DNIOWY

1 śniadanie:

  • 1/3 szklanki płatków żytnich (35 g)
  • około 4 sztuki orzechów włoskich (20 g)
  • 1 łyżka oleju lnianego (o wysokiej zawartości alfa-linolenowego) (10 g)
  • kubek jogurtu naturalnego (150g)
  • 4 średnie śliwki suszone (30 g)
  • 1 średnie kiwi (70 g)
  • pół banana małego (60 g)
  • pół szklanki soku pomarańczowego rozcieńczonego z wodą o wysokiej zawartości wapnia (200 ml)

2 śniadanie

  • 2 średnie kromki chleba pumpernikiel (70 g)
  • margaryna cienka warstwa (10 g)
  • 2 średnie plastry sera twarogowego (60g)
  • 1 średni pomidor(100 g)
  • 1/3 cebuli (30 g)
  • 4 rzodkiewki (50 g)
  • 2 łyżki szczypiorku (10 g)

Obiad

Pierwsze danie

  • zupa jarzynowa średni talerz (z kalafiorem, marchwią, porem) 300 g
  • ryż paraboliczny 1/3 szklanki 40 g
  • koperek 2 łyżeczki ok 12 g

Drugie danie

  • łosoś z rusztu mały dzwonek (70 g)
  • sałata, 10 liści (50 g)
  • papryka czerwona 1/4 średniej (45 g)
  • oliwa z oliwek łyżka (10 g)
  • czosnek ząbek (8 g)
  • ogórek świeży gruntowy duży (50 g)
  • pół szklanki kefiru (120 g)
  • sok z czarnej porzeczki pół na pół z wodą o wysokiej zawartości wapnia (200 ml)

Deser

  • kisiel truskawkowy salaterka (200 g)
  • truskawki 5 sztuk małych (50 g)

Kolacja

Kawałek zapiekanki z: makaronem, szpinakiem, cukinią,  kurczakiem, sosem jogurtowo-koperkowo-czosnkowym. 1 kawałek (270 g) zawiera około:

  • makaron płaskie wstążki  50 g
  • pierś z kurczaka 50 g
  • szpinak liście : 100 g
  • cukinia: 50 g
  • sos 2 łyżki: 20 g

Podsumowanie jadłospisu:

  • wartość energetyczna: 2150 kcal
  • białko: 78,65 g (15% zapotrzebowania)
  • węglowodany: 300 g (55% zapotrzebowania)
  • tłuszcze: 76 g (30% zapotrzebowania)
  • Dieta pokrywa zapotrzebowanie na wszystkie niezbędne składniki mineralne w tym na: wapń 1004 mg (norma dla osoby dorosłej1000 mg), magnez 400 mg (norma 255 mg), żelazo 14,8 mg (norma 8 mg) oraz na wszystkie witaminy w tym na witaminę C 337 (norma 60 mg), witaminę D 11 mikro gramów (norma dla osób dorosłych to 5 mikro gramów, a po 50 roku życia 10 mikro gramów), foliany 486 mikro gramów (norma dla kobiet 320 mikro gramów)
  • Ładunek glikemiczny diety jest niski i wynosi 105 (wg norm powinien wynosić poniżej 120)
  • Wysoka zawartość kwasów tłuszczowych omega 3 - 7,2 gramów podczas gdy minimalne zapotrzebowanie wynosi 1,5 gramów, odpowiedni stosunek kwasów n-6/do n-3 - 1,4 , podczas gdy zalecane jest aby stosunek ten nie był wyższy niż 4-5 ze względu na działanie prozapalne i prozakrzepowe nadmiaru kwasów omega 6 w diecie sprawia, że dieta wykazuje działanie przeciwmiażdżycowe co jest istotne w uniknięciu powikłań cukrzycowych.

Bibliografia:

Ciborowska H., Rudnicka H. Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka. 2010. Wydawnictwo Lekarskie PZWL. Warszawa Grajeta H. Wybrane zagadnienia z analizy żywności i żywienia człowieka. 2010. Akademia Medyczna. Wrocław Gawęcki J., Hasik J., Żywienie człowieka zdrowego i chorego. 2000. Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa http://dieta.mp.pl/zasady/show.html?id=68179 http://dietamm.com/indeks-glikemiczny
<a href="http://www.ukladaniediety.pl/dieta/dieta-w-poszczegolnych-jednostach-chorobowych/cukrzyca/">Cukrzyca</a> •

Do góry