Refluks żołądkowo-przełykowy

Czym jest refluks?

Refluks żołądkowo-przełykowy (GERD/GORD) polega na zarzucaniu kwaśnej treści żołądka do przełyku. Przyczyną tego jest głównie niedostateczne napięcie dolnego zwieracza przełyku, przez co zawartość żołądka cofa się do przełyku. Wyróżnia się 2 postacie choroby: nienadżerkową (NERD) oraz postać nadżerkową (GERD), w którą z czasem przechodzi nieleczona postać nienadżerkowa.

Refluks zazwyczaj wiąże się z dolegliwościami ze strony układu pokarmowego, jak również często (ale nie zawsze) ze zmianami zapalnymi w błonie śluzowej przełyku. Choroba ta zazwyczaj towarzyszy choremu przez dłuższy okres czasu (pierwszy okres leczenia trwa od 4 do 8 tygodni). Niestety po jej wyleczeniu często dochodzi do nawrotów choroby.

Objawy refluksu to:

  • zgaga
  • cofanie się kwaśnej treści z żołądka do przełyku i gardła
  • kwaśne odbijania
  • trudności podczas przełykania, uczucie:czegoś twardego" w gardle.

Oprócz typowych objawów mogą występować również tzw. objawy nietypowe czyli:

  • kaszel (w szczególności w nocy)
  • ból w klatce piersiowej
  • chrypka, ból gardła
  • problemy z uzębieniem - w tym próchnica

Objawy wymienione jako nietypowe występują częściej podczas początkowej fazy choroby, z czasem stają się one jednak mniej odczuwalne.

Kto jest najbardziej narażony na chorobę refluksową?

  • Osoby po 40 roku życia
  • Osoby z nadwagą lub otyłe
  • Osoby palące
  • Osoby o znikomej aktywności fizycznej
  • Osoby z tendencją do mocnego przeżywania wydarzeń mających miejsce wokół nich
  • Osoby mocno stresujące się
  • Osoby wykazujące typ osobowości typu A tzn. charakteryzujące się dużą niecierpliwością, czasem agresją, przy jednocześnie niskim poczuciu własnej wartości. Inne cechy charakterystyczne dla tego typu osobowości to: skłonność do hipochondrii, depresji, lęku.

Prewencja, czyli czego trzeba unikać aby zmniejszyć ryzyko zachorowania na refluks żołądkowo-przełykowy?

  • Powolne i staranne jedzenie
    W wyniku wielu badań wykazano, że osoby żyjące w ciągłym stresie częściej zapadają na chorobę refluksową.

Jedzenie w pospiechu często wiąże się z tzw. połykaniem powietrza, które w efekcie gromadzi się na dnie żołądka. Rozciągnięcie ścian żołądka sprzyja rozluźnieniu dolnego zwieracza przełyku.

  • Zjadanie dużych porcji na raz

J.w. - rozciągnięcie ścian żołądka.

  • Wysoka podaż tłuszczu w diecie (chodzi o tłuszcze zwierzęce)
  • Stres i nerwy

Niebezpieczne powikłania choroby

  • Przełyk Baretta

Jest to choroba polegająca na patologicznych zmianach w przełyku, w której nabłonek przełyku zostaje stopniowo zastępowany przez jednowarstwowy nabłonek jelitowy. Choroba ta znacznie zwiększa prawdopodobieństwo wystąpienia raka przełyku w przyszłości (nawet 50-krotnie)!

  • Nadżerka
  • Zwężenie przełyku
  • Owrzodzenia
  • Krwawiąca, popękane owrzodzenia

Czy cierpię na refluks?

W celu rozpoznania choroby najczęściej wykonuje się gastroskopię. Poza rozpoznaniem choroby na podstawie badania można również dowiedzieć się w jakim stopniu uszkodzony jest przełyk i jaka postać choroby występuje (nienadżerkowa lub nadżerkowa).

Leczenie

Pełne skuteczne leczenie refluksu powinno opierać się na:

  • Wprowadzeniu odpowiednio dobranej farmakoterapii (leków osłabiających kwaśny odczyn soku żołądkowego, zwiększające napięcie mięśni przełyku, leki alkalizujące)
  • Zmianie stylu życia oraz diety
  • Wprowadzeniu regularnych sesji z psychologiem w celu złagodzenia zachowań typowych dla osobowości typu A

Zmiana stylu życia powinna opierać się głównie na:

  • redukcji masy ciała w przypadku występowania nadwagi lub otyłości (zastosowanie niskokalorycznej diety oraz zwiększenie aktywności fizycznej)
  • zaprzestania palenia tytoniu
  • unikanie ćwiczeń fizycznych minimum 30 minut po posiłku

Jak można złagodzić dokuczliwe objawy GERD?

  • unikanie "leżakowania" bezpośrednio po spożyciu posiłku
  • wprowadzenie pozycji półleżącej w czasie snu, czyli spanie na podwyższonym wezgłowiu łóżka (ok. 15-20 cm)
  • rezygnacja z obcisłej odzieży w okolicy brzucha, ciasnych pasków

Dieta w refluksie żołądkowo-przełykowym

I. Lista produktów których należy unikać ze względu na nasilenie dolegliwości choroby

  • Mocna kawa, herbata, kakao lub czekolada, alkohol, napar z mięty

Produkty te wpływają na zwiększone rozluźnienie dolnego zwieracza przełyku. Dodatkowo kawa i alkohol nasilają zakwaszenie treści żołądkowej poprzez nasilenie wydzielania kwaśnego soku żołądkowego.

  • Warzywa cebulowe (por, czosnek, cebula), tłuszcz

Nasilają spontaniczne epizody rozluźnienia dolnego przełyku.

  • Tłuszcz, wyroby czekoladowe

Powodują dłuższe zaleganie pokarmu w żołądku. Dodatkowo tłuszcze zwierzęce wpływają na nasilenie zgagi.

  • Owoce cytrusowe, soki z tych owoców, sok pomidorowy, ostre przyprawy (pieprz, chilli, ostra papryka), napoje gazowane

Sprzyjają wystąpieniu lub nasileniu zgagi. Zgagę nasilają również kawa oraz wszelkie napoje gazowane. Ostre przyprawy oraz kwaśne owoce lub soki powodują również podrażnienie przełyku, często wywołując ból.

  • Sól oraz nadmiar węglowodanów łatwo przyswajalnych w diecie

Zwiększają ryzyko choroby. Dodatkowo wysokie spożycie białego pieczywa, wyrobów cukierniczych, białego ryżu i innych produktów zaliczanych do tzw. węglowodanów łatwo przyswajalnych często są czynnikiem otyłości, która znacznie pogarsza objawy chorobowe i utrudnia leczenie.

II. Zalecenia dietetyczne w refluksie

1. Unikaj smażenia

Tłuszcz jest składnikiem pokarmowym, który w największym stopniu sprzyja występowaniu choroby oraz nasila jej objawy. Należy więc zrezygnować ze smażenia na patelni i zastąpić je smażeniem bez tłuszczu (np. w specjalnym rękawie foliowym lub przy pomocy patelni o grubej pokrywie teflonowej) lub też zastąpić smażenie: pieczeniem, gotowaniem na parze, grillowaniem (na specjalnych grillach elektrycznych nie wymagających użycia tłuszczu).

2. Zrezygnuj z tłustych potraw i produktów

Należy wyeliminować z diety takie produkty jak: tłuste wędliny (salcesony, pasztety, kiełbasy, salami, kabanosy itd.), boczek, smalec oraz potrawy takie jak: bigos, pierogi ze skwarkami, kotlety panierowane, żeberka oraz wszelkie potrawy z użyciem tłustych sosów.

3. Codziennie spożywaj 5-6 posiłków o małych objętościach

Zaleca się spożywanie: 1 śniadania, 2 śniadania, 2 daniowych obiadów, podwieczorku oraz lekkiej kolacji - co najmniej 3 godziny przed snem. Zmniejszenie porcji oraz zwiększenie częstotliwości posiłków ma na celu uniknięcie rozciągania ścian żołądka.

4. Jedz powoli, w spokojnej atmosferze i dokładnie przeżuwaj pokarm

5. Unikaj spożywania produktów wymienionych w punkcie I.

Do góry