Dieta Atkinsa

Ocena dietetyka: 2/5

Skala ocen

1 - Zdecydowanie odradzam - dieta szkodliwa dla zdrowia

2 - Nie polecam - dieta w większości przypadków może wywoływać negatywne skutki uboczne

3 - Dieta w niektórych przypadkach może okazać się skuteczna, jednak skutek ten jest nietrwały

4 - W diecie znajdują się ciekawe założenia, z których w pewnej mierze można korzystać podczas odchudzania się

5 - Dieta zbilansowana, nadająca się do długotrwałego stosowania

 

Dieta Atkinsa cieszy się bardzo dużą popularnością. W Stanach Zjednoczonych była dobrze znana już w latach 70-tych, w Europie zaczęto się nią interesować na przełomie lat 80 i 90-tych. Obecnie liczba zwolenników diety maleje, co związane jest z niepohlebnymi opiniami na tamet diety ze strony lakarzy oraz osób, które zakończyły jej stosowanie. Fakt, że sam twórca "prozdrowotnej" diety przeszedł atak serca, również stanowi powód do częściowego zmniejszenia entuzjazmu wśród dawnych zwolenników...

Główne założenia diety

Dieta Atkinsa to dieta wyskotłuszczowa, wysokobiałkowa i niskowęglowodanowa. Ograniczenie węglowodanów w diecie, wynika z faktu, że ich spożywanie powoduje nasilenie wydzielanie insuliny i odkładanie się trójglicerydów, co wpływa na szybkie pojawianie się głodu. To z kolei prowadzi do nadwagi i otyłości. Z tego względu główne założenie diety to ograniczenie spożywania produktów węglowodanowych - aby rzadziej odczuwać głód i czerpać energię z rezerw tłuszczowych. Poniżej w tabeli przedstawiono produkty zabronione i dozwolone w diecie. Lista produktów zabronionych ulega zmniejeszniu - wraz z czasem stosowania diety.

Produkty zabronioneProduktu dozwolone
pieczywo, makaron, ryż, ziemniakimięso, wędliny, ryby, drób, owoce morza
warzywa zawierające skrobięmasło, margaryna, oleje roślinne
owocejaja
cukier i słodyczenabiał

4 etapy diety Atkinsa

Ocena dietetyka: 2/5

Skala ocen

1 - Zdecydowanie odradzam - dieta szkodliwa dla zdrowia

2 - Nie polecam - dieta w większości przypadków może wywoływać negatywne skutki uboczne

3 - Dieta w niektórych przypadkach może okazać się skuteczna, jednak skutek ten jest nietrwały

4 - W diecie znajdują się ciekawe założenia, z których w pewnej mierze można korzystać podczas odchudzania się

5 - Dieta zbilansowana, nadająca się do długotrwałego stosowania

Etap 1

Trwa 2 tygodnie. Jest najbardziej restrykcyjny pod względem ograniczenia produktów węglowodanowych, a jednocześnie przynosi największe rezultaty. Doktor zapewnia, że podczas tego etapu można schudnąć nawet 7 kg.

Głównym ograniczeniem w tym etapie (jak również podczas całego czasu trwania diety) jest ilość węglowodanów - nie powinno ich być więcej niż 20 g na dobę (przykładowo kromka chleba pszenno-żytniego zawiera 18,8 g węglowodanów). Aby spełnić ten warunek należy wyeliminować z codziennej diety:

- pieczywo, makarony, ryż, płatki zbożowe

- ziemniaki

- wszystkie owoce oraz warzywa zawierające skrobię

- cukier, miody, dżem, wszelkie słodycze

Dodatkowo zabronione są chudy nabiał, orzechy, wszelkie używki, w tym kofeina i alkohol. Pozostałe produkty, czyli głownie produkty mięsne, jaja, drób, ryby, tłusty nabiał, masło, oleje - można stosować bez ograniczeń. Zalecane jest od 3-5 posiłków dziennie oraz picie dużych ilości wody (ok 2 l dziennie) - przerwy między posiłkami nie powinny trwać dłużej niż 6h.

Etap 2

Czas trwania etapu 2 fazy nie jest jasno sprecyzowany. Powinien on trwać dopóki nie pozostanie nam od 2-5 zbędnych kg do zrzucenia. W każdym tygodniu zwiększamy ilość węglowodanów o 5 g. Zasady diety w tym etapie nie różnią się znacząco od zasad w 1 etapie. Jadłospis można stopniowo wzbogacać o takie produkty węglowodanowe jak:

- owoce

- warzywa skrobiowe (w tym nasiona roślin strączkowych)

- produkty pełnoziarniste

oraz biały ser. Istotne by dzienna ilość węglowodanów była zgodna z zaplanowaną. W przypadku gdy po wprowadzeniu jakiegoś produktu zauważy się zwiększenie apetytu, należy go wyeliminować. Utrata kilogramów nie jest już tak spektakularna jak w 1 etapie i wynosi około 1 kg tygodniowo.

Etap 3

Okres stosowania również nie jest tu sprecyzowany i powinien trwać około 2-3 miesiące. Dietę powinno się stosować dopóki nie osiągniemy upragnionej masy ciała, przy czym utrata ta następuje wolniej (ok 0,5 kg tygodniowo). Co tydzień należy zwiększać ilość węglowodanów o 10 g. Dopuszczone jest spożywanie niewielkich ilości brązowego ryżu, płatków owsianych, orzechów, czy migdałów. W dalszym ciągu należy eliminować z diety te produkty, które wzmagają apetyt.

Etap 4

Ma na celu utrzymanie właściwej masy ciała. Spożycie węglowodanów można zwiększać do momentu gdy nie zauważamy przyrostu masy ciała. Dodatkowo zalecana jest aktywność fizyczna - 5-6 razy tygodniowo po co najmniej 30 minut oraz unikanie produktów wysokoprzetworzonych. Maksymalna ilość węglowodanów tym etapie nie powinna przekraczać 100 g na dobę.

Wady i zalety diety

Wady

  • Osłabienie i bóle głowy, w szczególności w pierwszych tygodniach stosowania diety
  • Możliwe wymioty, nudności, nieprzyjemny oddech spowodowane nadmiernym nagromadzeniem ciał ketonowych w organizmie
  • Trudność w utrzymaniu rygorów diety (monotonia)
  • Koszt diety ( główne składniki diety to mięso, ryby, jaja itd.)
  • Szkodliwe, odległe skutki stosowania diety (np. na układ sercowo-naczyniowy)
  • Obciążenie nerek i nadmierna ucieczka wapnia z kości (zagrożenie osteoporozą i chorobami nerek)
  • Małe ilości błonnika w diecie mogą prowadzić do rozregulowania układu trawiennego i być przyczyną zaparć

Zalety

  • Szybka utrata masy ciała (szczególnie w ciągu pierwszych 2 tygodni stosowania diety)
  • Możliwość zjadania, tłustych, kalorycznych produktów (np. kotleta schabowego, steków itd.)
 

Opinia dietetyka

Dieta Atkinsa na pewno nie jest wskazana dla każdego. Osoby zagrożone miażdżycą, nadciśnieniem, czy osoby starsze (po 50 roku życia) w żadnym wypadku nie powinny jej stosować. W zasadzie dieta ta może być stosowana jedynie przez osoby młode i zdrowe, o niskiej aktywności fizycznej.  

Istotną wadą diety jest znaczne osłabienie organizmu, w szczególności w pierwszych tygodniach stosowania diety. Nagła utrata masy ciała, wiąże się w dużej części z wykorzystywaniem przez organizm rezerw z glikogenu. Glikogen jest związany z wodą, a w wyniku jego wykorzystywania uwolniona woda "wycieka" w nadmiernych ilościach z organizmu. To właśnie utrata wody jest w dużej mierze przyczyną znacznej utraty masy ciała w pierwszych tygodniach stosowania diety. Dodatkowo brak węglowodanów powoduje, że organizm przechodzi w stan ketozy, podczas którego dochodzi do nadmiernego nagromadznia się produktów przemiany materii - ciał ketonowych. Długotrwałe skutki takiego stanu ogranizmu to m.in: nadmierne uwalanianie się wapnia z kości, co zwięsza ryzyko osteoporozy i kamicy nerkowej.  

Czas trwania diety nie jest jasno sprecyzowany, co jest istotną wadą ze względu na to, że zbyt długie jej stosowanie jest szkodliwe dla zdrowia. Z tego względu uważam cały zamysł diety za ryzykowany.

W diecie Atkinsa nie podoba mi się też ograniczenie warzyw i owoców, szczególnie w początkowym okresie stosowania diety. W ten sposób łatwo doprowadzić do niedoborów przeciwutleniaczy w organizmie, co skutkuje obniżeniem odporności i zwiększoną tendencją do zachorowań na różne choroby. Dodatkowo nadmierna ilość białka w diecie w znacznej mierze przyczynia się do zaburzenia funkcjonowania nerek. W związku z powyższymi dieta ta jest niewskazana dla większości osób.

 

Piśmiennictwo:

Gawęcki J., Roszkowski W. Żywienie Człowieka a zdrowie publiczne T. 3. Wydawnictwo naukowe PWN. Warszawa 2012
Jarosz M. Praktyczny Podręcznik Dietetyki. Instytut Żywności i Żywienia. Warszawa 2010
Gawęcki J. Żywienie człowieka. Podstawy Nauk o Żywieniu. Wydawnictwo Naukowe PWN. Warszawa 2010.

Do góry