Uwaga na interakcje leków z żywnością!

Coraz większą uwagę w ostatnich latach przywiązuje się do tego, jak pewne składniki pożywienia mogą wpływać na działanie różnego rodzaju farmaceutyków. W wyniku wielu badań i eksperymentów udowodniono, że leki przyjmowane w krótkim czasie przed/po posiłku mogą:

  • zwiększać/zmniejszać wchłanianie leku
  • przyspieszać/spowalniać metabolizm leków w organizmie
  • zwiększać lub ograniczać wydalanie leków z organizmu.

Co więcej, okazało się, że interakcje leków z pożywienie mogą mieć bardzo poważne, a nawet śmiertelne skutki, np. w przypadku stosowania leków nasercowych. Pomimo to, pacjenci często zdają się bagatelizować kwestię reakcji, które zachodzą między lekami, a pożywieniem, czego dowodzić mogą rezultaty badań przeprowadzonych przez IŻŻ w 2005. Ich wyniki ujawniły, że ponad 60% osób regularnie przyjmujących leki, było w znacznym stopniu narażonych na tego typu interakcje, a ponad 50% badanych w ogóle nie zdawało sobie sprawy z występowania reakcji między pożywieniem, a lekami. Z powyższych względów postaram się w poniższym artykule wyjaśnić w skrócie na jakie składniki pokarmowe należy uważać, przy stosowaniu poszczególnych rodzajów leków.

Pokarmy, które zmniejszają stężenie niektórych leków we krwi (o ok.50-70%), przez co stają się one mniej skuteczne

Rodzaj środka spożywczegoRodzaj leku na jaki dany produkt oddziałuje
Otręby, płatki owsiane i inne produkty zasobne w błonnik
  • Leki przeciwdepresyjnych (Impiramina, Amitryptylina)
  • Glikozydy naparstnicy o działaniu nasercowym
Mleko i produkty mleczne zasobne w wapń (kefiry, jogurty, sery itd.)
  • Antybiotyki (fluorochinolony, teracykliny)
  • Chemioterapeutyki (antybiotyki pochodzenia czysto syntetycznego)
Aby uniknąć efektu osłabienia leku, należy zachować co najmniej 2 godzinny odstęp między spożyciem produktów zasobnych w wapń, a zażywaniem leków
Produkty zasobne w skrobię kukurydzaną (budynie, kisiele, budynie)
  • Leki przeciwdrgawkowe i przeciwarytmiczne np. fenytoina
Herbata (a dokładniej teina w niej zawarta)
  • Preparaty żelaza stosowane najczęściej w niedokrwistości
Soki cytrusowe
  • Niektóre antybiotyki: erytromycyna, benzylopenicylina
Popijanie tych leków sokami cytrusowymi może stać się przyczyną nieskuteczności terapii antybiotykowej

Stosowanie wyżej wymienionych leków z poszczególnymi produktami spożywczymi w znacznym stopniu obniża działanie leków, a przez to skuteczność leczenia, co może być przyczyną:

  • zmiany leków
  • wydłużenia czasu leczenia
  • wystąpienia groźnych powikłań zdrowotnych
  • w przypadku poważnych dolegliwości, takich jak m.in.: depresja, czy arytmia, może wywołać skutki śmiertelne.

Pokarmy, które zwiększają stężenie niektórych leków we krwi, przez co ich działanie może być zbyt silne.

Rodzaj środka spożywczegoRodzaj leku na jaki dany produkt oddziałuje
Jajka smażone, bekon, boczek, masło, tłusty nabiał oraz inne produkty zasobne w tłuszcze
  • Leki przeciwgrzybiczne (gryzeofulwina)
  • Leki o działaniu przeciw-pasożytniczym (albendazol, mebendazol), np. Zentel, Vermox
  • Leki psychotropowe (trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne jak: amitryptylina, impiramina)
  • Leki stosowane w chorobie niedokrwienne serca z grupy B-adrenolityków, np. propanolol, metoprolol) oraz zawierające preparaty teofiliny

Szczególnie niebezpieczne jest łączenie tłustych posiłków z lekami nasercowymi i przeciwdepresyjnymi ze względu na poważne konsekwencje jakie mogą wywołać te leki, m.in: drgawki, zaburzenia rytmu serca, zaburzenia świadomości oraz snu.

Produkty zwiększające działanie niektórych leków

Rodzaj środka spożywczegoRodzaj leku na jaki dany produkt oddziałuje
Kawa, cola, napoje energetyczne lub inne środki zawierające kofeinę
  • Leki przeciwbólowe kwasu acetylosalicylowego (Aspiryna, Polopiryna)

Uwaga - sok grejpfrutowy!

Wykazano, że składniki grejpfruta oraz soku grejpfrutowego oddziałują z bardzo dużą częścią leków, powodując wzrost ich stężenia we krwi. Do leków tych należą:

  • blokery kanału wapniowego stosowane w leczeniu chorób układu krążenia
  • statyny, stosowane w celu obniżenia poziomu cholesterolu
  • benzodiazepiny o działaniu przeciwlękowym i uspokajającym
  • leki immunosupresyjne, stosowane m.in. przy transplantacji przeszczepów
  • leki przeciwwirusowe

Skutki uboczne jakie może wywołać zażywanie tych leków równocześnie z sokiem grejpfrutowym/grejpfrutem to min.: bradykardia (blokery kanału wapniowego), biegunka, miopatia, zaburzenia ostrości widzenia (statyny), depresja oddechowo-krążeniowa (benzodiazepiny), drżenie kończyn (leki immunosupresyjne), ból głowy i osłabienie (leki przeciwwirusowe). Aby uniknąć szkodliwych skutków zaleca się aby odstęp między zażyciem leku a wypiciem soku grejpfrutowego wynosił co najmniej 4 godziny.

Inne owoce cytrusowe, które mają szkodliwy wpływ na metabolizm leków to: limetka, pomarańcza gorzka, pompela.

Leki stosowane w zaparciach, zawierające bisakodyl, a picie mleka!

Równoczesne spożywanie tych leków i mleka może silnie podrażnić błonę śluzową żołądka.

Istnieje znacznie więcej interakcji leków z żywnością, z tego względu należy zawsze uważnie czytać ulotki przed zażyciem leków. Dzięki temu możemy zoptymalizować skuteczność leku oraz co najważniejsze, nie dopuścić do groźnych konsekwencji zdrowotnych.

Do góry