Kluczowe kryteria rozpoznania cukrzycy wg PTD (Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego)

Co roku Polskie Towarzystwo Diabetologiczne aktualizuje zalecenia dotyczące leczenia i profilaktyki cukrzycy. Zalecenia te są wynikiem pracy grupy kilkudziesięciu specjalistów z dziedziny: diabetologii, dietetyki klinicznej, pediatrii, medycyny ogólnej, psychiatrii, nefrologii, okulistyki i kardiologii. Poniższe kryteria stanowią skróconą wersję zaleceń klinicznych opracowanych przez powyżej wymienionych specjalistów z 2012. Mam nadzieję, że znajdą Państwo tutaj ciekawe i przydatne informacje.

1. Objawy wskazujące na możliwość występowania lub przyszłego rozwoju cukrzycy:

  • wzmożone pragnienie
  • częste oddawanie moczu
  • osłabienie i senność - w szczególności po posiłku
  • częste stany zapalne narządów płciowych oraz zmiany ropne na skórze
  • nagła utrata masy ciała

2. Osoby z podwyższonej grupy ryzyka powinny wykonywać badania w kierunku cukrzycy co roku, gdyż wczesne jej wykrycie znacznie wspomaga przyszłe leczenie i pomaga uniknąć części groźnych powikłań zdrowotnych.

Osoby z podwyższonej grupy ryzyka to:

  • osoby z nadwagą lub otyłe (BMI ≥ 25 kg/m ² i/lub obwodem w talii>80 cm (kobiety) i >94 cm (mężczyźni)
  • osoby z cukrzycą w rodzinie (rodzice/rodzeństwo)
  • osoby o znikomej aktywności fizycznej na co dzień
  • u których w poprzednim badaniu stwierdzono stan przedcukrzycowy
  • u kobiet z przebytą cukrzycą ciążową
  • u kobiet, które urodziły dziecko z masą ciała >4 kg
  • osób cierpiących na nadciśnienie (≥140/90 mm Hg)
  • z hiperlipidemią (stężenie cholesterolu frakcji HDL< 40 mg/dl lub/i trójglicerydów > 150 mg/dl)
  • u kobiet z zespołem policystycznych jajników
  • z chorobą układu sercowo-naczyniowego

3. Badania w kierunku cukrzycy

  • Pomiar glikemii na czczo

Wykonanie pomiaru cukru we krwi czyli oznaczenie tzw. glikemii przygodnej. Jeżeli jej wartości przekraczają lub są równe wartości 200 mg/dl, wynik ten jest podstawą do rozpoznania cukrzycy.

  • Pomiar glikemii przygodnej

Jeżeli pomimo podejrzeń występowania cukrzycy wynik glikemii przygodnej wynosił < 200 mg/dl  wtedy pacjent powinien wykonać badanie stężenia glukozy krwi na czczo. Badanie to powinno wykonywać się 2-krotnie w kolejnych dniach. Jeżeli wynik 2-krotnie przekroczy 126 mg/dl - rozpoznaje się cukrzycę.

  • Doustny test pomiaru glukozy (OGTT - oral glucose tolerance test)

Jeżeli:

- co najmniej jeden z wyników pomiaru stężenia glukozy na czczo będzie mieścił się w granicach 100-125 mg/dl

lub/i

- istnieją uzasadnione podejrzenia odnośnie cukrzycy

należy dodatkowo wykonać doustny test tolerancji glukozy

4. Jakie stężenie glukozy można uznać za prawidłowe, a jakie wyniki są podstawą do rozpoznania cukrzycy?

Prawidłowa glikemia na czczoNieprawidłowa glikemia na czczoNieprawidłowa tolerancja glukozyStan przedcukrzycowyCukrzyca
Stężenie glukozy na czczo: 70-99 mg/dlStężenie glukozy na czczo: 100-125 mg/dlStężenie glukozy 2 h po posiłku na poziomie 140-199 mg/dlStężenie glukozy 2 h po posiłku na poziomie 140-199 mg/dl lub stężenie glukozy na czczo 100-125 mg/dlWystępowanie 1 z 3 poniższych kryteriów:1. Objawy hiperglikemii i glikemia przygodna ≥ 200 mg/dl2. Dwukrotnie glikemia na czczo ≥ 126 mg/dl3. Glikemia 2 h po posiłku ≥ 200 mg/dl

5. Rzadkie typy cukrzycy

Poza najpowszechniej występującą cukrzycą typu 2 - zwana inaczej cukrzycą dorosłych oraz cukrzycą typu 1 - typu dziecięcego występują również jej rzadsze rodzaje, często trudne do pełnego rozpoznania.

  • Cukrzyca typu LADA

Cukrzyca typu LADA (Latent Autoimmune Diabetes in Adults) jest to rodzaj cukrzycy o podłożu autoimmunologicznych - typowym dla cukrzycy typu 1 - jednak ujawnia się ona najczęściej dopiero po 35 roku życia. Z tego względu często mylona jest z cukrzycą typu 2, której leczenie różni się od cukrzycy typu 1. W cukrzycy tej, podobnie jak w jej podtypie 1 dochodzi do powolnego procesu destrukcji komórek beta trzustki - odpowiedzialnych za produkcję insuliny. Z tego względu  z czasem dochodzi do konieczności jej zewnętrznego przyjmowania - najczęściej w formie zastrzyków. W celu rozpoznania tego typu cukrzycy zaleca się badanie na obecność autoprzeciwciał anty-GAD, typowych dla cukrzycy typu 1. Cukrzycę typu LADA rozpoznaję się u 5-10% cukrzyków, zapadających na tą choroba po 35 roku życia.

  • Cukrzyca monogenowa

Jest chorobą rzadką i stanowi 1-2% wszystkich przypadków cukrzycy. Spowodowana jest mutacją pojedynczego genu - ma więc podłoże genetyczne.  Formy monogenowe cukrzycy mogą przybrać formę: cukrzycy typu MODY (rozpoznanie początku choroby przed 25 rokiem życia), mitochondrialnej oraz noworodkowej (rozpoznanie cukrzycy przed 6 miesiącem życia). Do rozpoznania tej formy cukrzycy dochodzi w wyniku badan genetycznych.        

Do góry